Süte Soda Katılırsa Ne Olur? İçimdeki Mühendisle İçimdeki İnsan Yine Tartışıyor
Konya’da akşam saatleri… Mutfakta tek başımayım. Bir yanda süt bardağı, diğer yanda maden sodası. Bu ikisini yan yana görünce kafamın içindeki o tanıdık tartışma başlıyor. Süte soda katılırsa ne olur? Basit bir merak gibi duruyor ama benim için yine iki ayrı sesin karşı karşıya geldiği bir mesele. İçimdeki mühendis hesap yapmaya başlıyor, içimdeki insan tarafı ise hislere ve alışkanlıklara bakıyor.
İçimdeki Mühendis Konuşuyor: Kimya Burada Devreye Girer
İçimdeki mühendis çok net. “Bu işin romantizmi yok,” diyor. “Süt bir protein emülsiyonu, soda ise asidik ve gazlı bir sıvı.”
Bilimsel açıdan bakınca cevap hızlı geliyor: Süte soda katılırsa ne olur? Süt kesilir. Çünkü sodanın içindeki karbondioksit, süt proteinlerinin yapısını bozar. Özellikle kazein proteinleri asidik ortamda çöker ve ortaya pütürlü, kesilmiş bir yapı çıkar.
İçimdeki mühendis bunu anlatırken gözümde bir grafik beliriyor. pH düşüyor, proteinler destabilize oluyor, sonuç: görsel olarak hoş olmayan bir karışım. “Bu bir deney,” diyor içimdeki mühendis, “ama içilecek bir şey değil.”
Hatta biraz ileri gidiyor:
“Bu yüzden mide asidiyle karşılaşan süt de bazen midede benzer tepkiler verir. Yani mesele soda değil, asit.”
İçimdeki İnsan Tarafı Araya Giriyor: Ama Neden Merak Ediyoruz?
Tam bu noktada içimdeki insan tarafı itiraz ediyor.
“Tamam, kesiliyor da… İnsan neden bunu denemek ister?”
İşte burada işin sosyal ve duygusal boyutu başlıyor. Süte soda katılırsa ne olur sorusu sadece kimyasal bir merak değil. Bu biraz da çocukluktan gelen “karıştırırsam ne olur?” dürtüsü. Konya’da büyürken mutfakta annem görmeden yoğurda şeker atmayı, çaya limon sıkmayı hatırlıyorum. Hepsi küçük deneylerdi.
İçimdeki insan tarafı şunu hissediyor:
Bazen sonucu bilsek bile denemek isteriz. Çünkü merak, insanın doğasında var. Süte soda katılırsa ne olur diye soran biri, aslında dünyayı anlamaya çalışıyordur.
Sindirim, Sağlık ve Gerçek Hayat Yorumu
İçimdeki mühendis bu noktada tekrar devreye giriyor.
“Peki sağlık açısından ne olur?” diye soruyor kendi kendine.
Teknik cevap şu: Sağlıklı bir birey için küçük miktarlarda bu karışım ciddi bir sorun yaratmaz ama önerilmez. Çünkü süt kesildiğinde sindirimi zorlaşabilir, mide hassasiyeti olan kişilerde şişkinlik ve rahatsızlık yapabilir.
İçimdeki insan tarafı ise burada daha temkinli.
“Zaten hoş bir şey değil,” diyor. “Gerek var mı?”
Bu noktada iki taraf da ilk kez aynı fikirde buluşuyor. Süte soda katılırsa ne olur sorusunun cevabı sadece “kesilir” değil; aynı zamanda “neden yapasın?” oluyor.
Kültürel Alışkanlıklar ve Garip Karışımlar
İşin ilginç tarafı şu: Dünyanın farklı yerlerinde insanlar çok daha tuhaf karışımlar içiyor. İçimdeki mühendis bunu “alışkanlık” diye açıklıyor. Bazı ülkelerde sütle asidik içeceklerin birlikte kullanıldığı tarifler var ama orada genellikle fermantasyon ya da özel işlemler devreye giriyor.
İçimdeki insan tarafı ise biraz gülüyor.
“Bizde ayran varken kim neden süte soda katsın?”
Haklı. Türkiye’de mide rahatlatmak için soda içilir, süt ayrı bir yere konur. İkisini bilinçsizce birleştirmek kültürel olarak da bize uzak. Bu yüzden süte soda katılırsa ne olur sorusu, çoğu zaman pratikten değil, tamamen meraktan doğuyor.
Deney mi, Günlük Hayat mı?
İçimdeki mühendis olayı şöyle özetliyor:
“Laboratuvar merakıyla ev mutfağını karıştırma.”
İçimdeki insan tarafı ise daha yumuşak:
“Merak et, öğren ama her öğrendiğini tüketmek zorunda değilsin.”
Bence bu denge önemli. Süte soda katılırsa ne olur diye sormak kötü değil. Bilmek güzel. Ama günlük hayatta bunun bir faydası yok. Ne lezzetli, ne sağlıklı, ne de alışkanlık haline getirilecek bir şey.
Sonuç: Aynı Soruda İki Ayrı Cevap
Konya’daki bu sessiz mutfakta vardığım sonuç şu:
Süte soda katılırsa ne olur?
– İçimdeki mühendis: Proteinler çöker, süt kesilir, kimyasal olarak beklenen sonuç ortaya çıkar.
– İçimdeki insan tarafı: Görüntüsü bozulur, içesi gelmez, anlamı yok.
Bazen bir sorunun doğru cevabı tek olmaz. Bilim başka bir şey söyler, hisler başka bir şey. Ama ikisini birlikte dinlediğinde daha dengeli bir yere varırsın.
Ben bardağı yerine koyuyorum. Süt süt olarak kalıyor, soda soda olarak. Kafamın içindeki tartışma ise her zamanki gibi devam ediyor.